Çocuk Kulübü Yönergesi Detaylı İnceleme

Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Çocuk Kulüpleri Yönergesi, okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumları bünyesinde kurulan çocuk kulüplerinin kuruluş, yönetim, eğitim ve işleyişi ile ilgili usul ve esasları kapsar (Madde 2). Özel okullarda açılan kulüplerde, özel öğretim kurumları mevzuatında hüküm bulunmayan konularda bu yönerge uygulanır (Madde 20). Yönerge 23 madde ve eklerden oluşur. Bu yazımızda, yönergenin amaç ve kapsam, kuruluş, etkinlik saati, okul öncesi ile ilköğretim arasındaki farklar, ücret, gelir dağılımı, yönetim, kayıt ve denetim hükümlerini sade bir dille ele alıyoruz.

Bu metnin adı yönergedir: çoğu kişi onu "çocuk kulübü yönetmeliği" diye arar, ama okul kulüplerini düzenleyen metin bir yönetmelik değil, Bakanlık onayıyla yürürlüğe giren bir yönergedir ("Bu Yönerge Onay tarihinde yürürlüğe girer", md. 22) ve metne işlenmiş son değişiklik 31/7/2024 tarihli ve 110752381 sayılı Makam Oluru'dur; adında "yönetmelik" geçen özel çocuk kulübü mevzuatı ayrı bir metindir.

1. Amaç ve Kapsam (Madde 1-2)

31 Temmuz 2024 değişikliklerini içeren Madde 1-2, Bakanlığa bağlı resmî ve özel okul öncesi eğitim ile ilköğretim kurumlarının kulüplerini kapsar. Amaç, eğitim saatleri dışında sosyal, kültürel, sanatsal, sportif, akademik ve bilimsel alanlarda eğitim ve sosyal gelişimi desteklemektir.

2. Kulüp Açma Şartları (Madde 5-6)

Madde 5(1)'e göre çocuk kulübü; alan taraması yapılarak çağ nüfusunun eğitim talebinin karşılandığı okullarda, personel ve fizikî imkânlar yeterliyse, uygun eğitim ortamı varsa ve kulüp için en az 10 çocuk bulunuyorsa okul müdürlüğünün teklifi ve il/ilçe millî eğitim müdürlüğünün onayıyla (EK-1) kurulur. Onay yazısı il/ilçe millî eğitim müdürlüğünce 7 iş günü içinde karara bağlanır. Okul yönetimi kurulacak kulüplere; kurumun türünü, imkân ve şartlarını, öğrencilerin sınıf seviyesini ve çevrenin sosyo-ekonomik, kültürel ve coğrafi özelliklerini dikkate alarak karar verir (Madde 5(2)). Açılması planlanan kulüpler kayıt döneminde velilere duyurulur (Madde 5(3)); kulüp, istekli velilerin çocukları için kurulur (Madde 4(1)(c)).

Bu şartlardan okulun imkânlarına bağlı olanlar:

• Fizikî imkânlar ve eğitim ortamı: Fizikî imkânların yeterli olması ve uygun eğitim ortamı bulunması gerekir (Madde 5(1)).
• Personel: Kulüpte görev alacak öğretmen veya usta öğreticilerin bulunması gerekir. Okulun kendi öğretmenleri yeterli değilse, kulüp yönetim kurulu usta öğretici görevlendirebilir (madde 12(1)).

3. Etkinlik Saatleri ve Süreleri (Madde 4 ve 6)

Çocuk kulüpleri, eğitim-öğretim saatleri dışında yapılır. Bu, kulüplerin normal müfredatla çakışmaması gerektiğini ifade eder. Bu konudaki kurallar şunlardır:

• Günlük kulüp etkinliği en az 2, en fazla 6 çalışma saati olabilir (Madde 6(1)(c)). Bir etkinlik saatinin süresi kademeye göre değişir (Madde 4(1)(e)); süreler 4. bölümdeki tablodadır.
• Kulüp etkinliklerinin en geç saat 18.30'da sona erdirilmesi zorunludur (Madde 6(1)(c)).
• Yarıyıl ve yaz tatillerinde günlük 10 etkinlik saatine kadar kulüp faaliyeti yapılabilir (Madde 6(1)(c)).
• Bir alana ait etkinlik günlük iki etkinlik saatini aşamaz (Madde 6).

4. Okul öncesi ile ilköğretim arasındaki farklar

Yönerge iki kademedeki kulüpleri aynı metinde düzenler (Madde 2). Aşağıdaki tablo kademeye göre değişen hükümleri ve iki kademede aynı kalan kuralları yan yana gösterir.

5. Ücretlendirme ve Gelir Dağılımı (Madde 14-16)

Kulüp ücreti Madde 14'te, gelir dağılımı Madde 16'da düzenlenir. 16. madde uyarınca, kulüp gelirleri şu oranlarda dağıtılır:

• %55: Kulüpte görevlendirilen öğretmen, usta öğretici ve koordinatör öğretmen için ortak havuz. Madde 16(5) uyarınca etkinlik saatlerine göre, ödeme üst limitleri aşılmadan paylaştırılır.
• %26: Temel giderler — Yönerge bu kalemi materyal alımı, beslenme, Sosyal Güvenlik Kurumu primi ve okulun diğer giderleri olarak tanımlar (Madde 4(1)(g)).
• %7: Kulüp yönetim kurulu başkanı (okul müdürü) (Madde 16(1)(c)).
• %5: Yönetim kurulunda görevli müdür yardımcısı; müdür yardımcısı olmayan okullarda onun yerine görevlendirilen üye öğretmen (Madde 16(1)(c)).
• %4: Temizlik, bakım ve beslenme işlerini yürütmekle görevli personel
• %2: Yazışma ve muhasebe işlerinde görevlendirilen personel
• %1: Denetim yetkilileri — Okullar bu tutarı her ay il millî eğitim müdürlüğü adına açılan hesaba yatırır; tutar il genelindeki denetim yetkililerine üst sınırlar aşılmadan dağıtılır, kalan para ay sonunda okulların hesaplarına geri aktarılır (Madde 16(9)).

Bu oranlar üzerinden hesaplanan brüt tutarlardan, ilgili personelin vergi dilimine göre Gelir Vergisi ve Damga Vergisi kesintileri yapılır. Detaylı hesaplama örnekleri için ücret hesaplama rehberindeki öğretmen payı bölümüne göz atabilirsiniz.

6. Yönetim Kurulu (Madde 11)

Çocuk kulübü yönetim kurulu, okul müdürünün başkanlığında şu üyelerden oluşur:

• Okul müdürü (başkan)
• Bir müdür yardımcısı
• Kulüpte görevli bir öğretmen veya koordinatör öğretmen
• Okul aile birliği başkanı veya muhasip üyesi
• Çocuklarını kulübe kaydettirenler arasından okul yönetimince belirlenen bir veli

Müdür yardımcısı olmayan okullarda yerine okul müdürlüğünce uygun görülen bir öğretmen görevlendirilir. Madde 11 üyelere ayrı ayrı görev yazmaz; görev ve sorumluluklar konusunda iş bölümünü kurul kendisi yapar. Kurulun görevleri Madde 11(2)'de sayılır: üyeler arasında iş bölümü yapmak; velilerin ve çocukların istekleri doğrultusunda etkinlik alanlarını belirlemek; etkinlik programını hazırlatmak, onaylatmak ve uygulanmasını sağlamak; kulüp ücretlerini yönerge esaslarına göre belirlemek; kulüpte görev alanlara ödenecek ücret miktarı ile diğer giderleri yönerge hükümlerine uygun olarak tespit edip ilgililere duyurmak; okul-aile birliği hesabı altında kulüp alt hesabının açılmasını, gelir ve giderlerin usulüne uygun kaydedilmesini ve harcanmasını sağlamak; etkinliklerin düzenli yürütülmesi için zamanında gerekli tedbirleri almak. Karar kayıtlarını Madde 17'deki defter ve dosya şartlarına göre tutun. Ayrıntılı bilgi için Yönetim Kurulu Görevleri makalemizi inceleyebilirsiniz.

7. Kayıt ve Devamsızlık (Madde 8-10)

Kayıt sürecinde velilerle EK-2 Sözleşmesi imzalanır. Bu sözleşme, her iki tarafın hak ve yükümlülüklerini belirler. Temel kurallar şunlardır:

• Kayıt Önceliği: Önce okula kayıtlı çocuklar, sonra kulüp kurulmayan okullara kayıtlı çocuklar, ardından diğer kurumlara kayıtlı çocuklar alınır. e-Okul kaydı zorunludur; fazla müracaatta veliler huzurunda kura yapılır (Madde 9).
• Ödeme: Veli ücreti her ay peşin olarak okul-aile birliği hesabı altındaki çocuk kulübü alt hesabına yatırır ve dekontu kulüp yönetimine teslim eder (Madde 14(2)).
• Devamsızlık: Mazeretsiz ve kesintisiz 20 gün devam etmeyen çocuğun kulüple ilişiği kesilir ve veli bilgilendirilir (Madde 10).
• Ücret İadesi: Hiç hizmet almadan kayıttan vazgeçilirse aidat iade edilir. Yedi günden fazla sağlık raporuna dayalı hastalık, doğal afet veya anne, baba ya da kardeş ölümü gibi belirtilen özürlerde devam edilmeyen günlerin ücreti sonraki aya sayılır; sonraki ay ödeme yoksa iade edilir (Madde 10).

8. Denetim ve Şeffaflık (Madde 17-18)

Madde 18 uyarınca kulüp faaliyetleri ve evrak, yönetim kurulu başkanı ile denetim yetkilisi tarafından aylık denetlenir; EK-6 denetim formu dosyada saklanır. Formun soruları ve her soru için gereken kayıtlar kulüp denetimi rehberindedir. Denetimde kontrol edilen başlıca konular:

• Karar defterinin tutulup tutulmadığı
• Gelir-gider kayıtlarının doğruluğu
• Banka hesap hareketleri
• Etkinlik programına uyumluluk
• Personel görevlendirmelerinin mevzuata uygunluğu
• Fiziki koşulların yeterliliği

9. Özel okullarda kulüp (Madde 20)

Madde 20 yönergenin özel okullardaki yerini tek cümleyle belirler: 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamındaki özel okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumlarında açılacak kulüplerin işleyişinde, "özel öğretim kurumları mevzuatında hüküm bulunmayan hususlarda" yönerge uygulanır. Ücret bandı da resmî okullar içindir; özel okullarda kulüp ücretini okul yönetimi belirler (madde 14(1)). Bu yüzden özel okulda önce Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğine bakılır. Yönetmelikte "çocuk kulübü" ifadesi geçmez; kulübe dokunan hükümler şunlardır:

• Boşlukta resmî mevzuat: "Bu Yönetmelikte yer almayan hususlarda, resmî benzeri kurumların tabi olduğu mevzuat hükümleri uygulanır" (md. 68(1)). Yönergenin 20. maddesiyle birlikte okunduğunda, özel okul mevzuatının düzenlemediği kulüp konularında yönergeye dönülür.
• Özel anaokulunda okul-aile birliği zorunlu değil: Özel ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim okullarında okul-aile birliği kurulur; okul öncesi eğitim kurumlarında ise yalnızca veliler ya da kurucu isterse kurulur (md. 47(2)). Yönergenin, kulüp ücretinin okul-aile birliği hesabı altındaki alt hesaba yatırılması kuralının birliği olmayan bir özel anaokulunda nasıl uygulanacağı iki metinde de yazmaz. Özel okulun ücretleri kurum adına açılan ve Bakanlığa/valiliğe bildirilen banka hesabına yatırılarak tahsil edilir (md. 55(3)).
• İlan dışı ücret yok: Özel öğretim kurumlarında, yönetmelikte belirtilenlerin dışında öğrenciden "bağış ve yardım da dâhil olmak üzere hiçbir ad altında ücret alınamaz" (md. 54(1)(b)) ve tespit edilip ilan edilen ücretler dışında ücret talep edilemez (md. 55(4)). Yemek, etüt ve "benzeri hizmetler" ücretleri mayıs ayı sonuna kadar belirlenir ve bu hizmetlerden yalnızca talep eden veliler yararlanır (md. 53(5)). Kulüp bu listede adıyla geçmez; ücretli kulübün "benzeri hizmetler" arasında sayılıp sayılmadığı yönetmelikte yazmaz. Özel okulda kulüp ücreti ödüyorsanız ücretin okulun ilan ettiği ücretler arasında gösterilip gösterilmediğini okul yönetimine sorabilirsiniz.
• Personel: Valilikten çalışma izni alınmadan personel işe başlatılamaz (md. 26(3)); eğitim personeline çalışma izni alınmadan ders saati ücretli görev verilmez (md. 40(1)(ç)). Okul öncesi eğitim kurumlarında mesleki ve teknik Anadolu lisesi ya da çok programlı Anadolu lisesi çocuk gelişimi ve eğitimi alanı mezunu usta öğreticiler ile uzman öğreticiler bağımsız olarak derse girebilir; diğer usta öğreticiler dersin öğretmeniyle birlikte girer (md. 38(2)).

Adı "çocuk kulübü"ne benzeyen ama okul bünyesindeki kulüp olmayan iki özel kurum türü (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı mevzuatındaki özel çocuk kulüpleri ile 2025'te eklenen çocuk etkinlik ve oyun evi) çocuk kulübü nedir sayfasında açıklanır. Okul-aile birliği hesabındaki harcama usulü için okul-aile birliği harcama rehberine, yönergenin önceki sürümleri için değişiklik geçmişine bakabilirsiniz.

Sonuç ve Değerlendirme

Yönerge, çocuk kulüplerinin kuruluş, yönetim, eğitim ve işleyişine ilişkin usul ve esasları düzenler (Madde 2). Kuruluş şartları, çalışma esasları, ücret, gider dağılımı, defterler ve denetim bu yazıda özetlenen maddelerdedir; ayrıntı ve güncel metin için yönergenin kendisine başvurun.

Yönergenin tam metnine MEB Mevzuat Bankası'ndan ulaşabilirsiniz.

Kimler için?

• Yönerge maddelerini uygulamaya dönüştürmek isteyen okul yöneticileri
• Görevlendirme ve gelir dağılımı maddelerini kontrol eden öğretmenler
• Denetim öncesi yönerge maddelerini toplu görmek isteyen ekipler

Kaynaklar

• MEB Çocuk Kulüpleri Yönergesi (tam metin)
• MEB Çocuk Kulüpleri Yönergesi ekleri — EK-1, EK-2, EK-6 (ZIP, Word belgesi)
• Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr, PDF) — madde 26, 38, 40, 47, 53-55 ve 68